نوزدهم ميلادى ادامه داشت ( اثر آن در كتابهاى جغرافيايى كه در قرن چهارم هجرى قمرى به زبان فارسى نوشته شده و حتى در كتابهاى هندى كه به زبان اردو نوشته شده مشهود است ) ، در صورتى كه در اروپا تأثير جغرافياى يونانى يا بطلميوسى بسيار زود از ميان رفته است . از طرفى در طول قرنهاى سوم و چهارم هجرى قمرى ، مبارزه‌اى نهانى ميان تصورات نظرى اساتيد يونانى و نتايج عملى حاصل شده توسط بازرگانان و دريانوردان مسلمان وجود داشته است . حقيقت امر اين است كه علم يونانى هنگام انتقال به مسلمانان تقريبا پنج قرن قدمت داشت ؛ به‌طورى كه چون جغرافيادانان مسلمان خواستند معلومات معاصر خود را در چهار چوب اطلاعات بطلميوسى قرار دهند و آن را با علم يونانى تأييد كنند ، دچار اشكال شدند ؛ در نتيجه در بيان مطالب خلط و اشتباه پيش آمد ؛ چنان كه از تأليفات ادريسى پيداست كه غالبا در نقشه‌هاى ترسيمى وى غلطهايى پيدا شد و در جهان آن روز رواج يافت . « 1 » با اين همه ، آنچه موجب جمع‌آورى اين همه اطلاعات مختلف در زمينهء مسائل جغرافيايى در جهان اسلام شد - بر خلاف ترديدى كه بعضى در اين باب كرده‌اند - بدون شك تا حدى حس كنجكاوى و تلاش مسلمانان و علاقهء بىحدّ آنها به تحقيق در احوال زمين و نقاط شناخته شده و ناشناختهء آن بوده است .

--> ( 1 ) . علم جغرافيا و تطورات آن در جهان اسلام ؛ ص 93 و 94 .